LỜI GIỚI THIỆU

LỜI GIỚI THIỆU

(Trích phần giới thiệu tập thơ: MỘT THỜI ĐỂ NHỚ - 2009 của  Nhà xuất bản Hội Nhà Văn)

Với phần đông  người yêu thơ có lẽ không còn xa lạ với nhà thơ Phú Xuân qua một số thi phẩm khá thành công của ông như: Nỗi niềm (2003), Một khúc ca dao (2007), Khúc giao thoa (2008).. và qua hàng chục tuyển tập thơ in chung. Đặc biệt trong thập “THƠ HAY BA MIỀN” do Câu lạc bộ sáng tác văn học nghệ thuật Việt Nam tập hợp của hơn 500 nhà thơ trong cả nước, Phú Xuân được chọn là một trong số những cây bút tiêu biểu để giới thiệu ở phần mở đầu của tuyển tập cùng với lời bình khá trang trọng: “Trong tuyển tập bài thơ “Khúc đồng dao” của nhà thơ Phú Xuân, trong đó có những câu thơ đầy sáng tạo thắm đẫm tình người và tài năng”:

“Mái đình cong vểnh tai nghe điệu hát
Ru hoàng long say ngủ tự bao giờ
Câu hát đong đưa./Thoảng mùi sữa mẹ
Đưa ta về sâu thẳm thuở ấu thơ
Tôi nhận ra./ Khúc đồng dao ngày nào tôi hát
Đánh thức hoàng hôn khi đàn sếu bay về…”
(Khúc đồng dao – Phú Xuân)

Nói về thơ Phú Xuân hầu hết những người có dịp đọc thơ và theo dõi bước đường sáng tác của ông đều dành cho thơ ông nhiều thiện cảm và thường có chung một nhận xét: đến nay ông đã có một số tập khá thành công với nhiều bài thơ hay, trong đó không hiếm nhưng câu thơ xuất sắc đạt đến độ chín của nghệ thuật thơ ca, nhất là trong thể thơ lục bát. Chẳng hạn dưới đây là một vài câu thơ có thể xem khá tiêu biểu cho thơ lục bát của ông:

“Lời ru cong cả mái đình
Nghiêng câu lục bát ngỡ mình với ta…”
(Tìm em – Một khúc ca dao).

Hoặc

Khăn thêu em gói lời thề
Chỉ hồng em buộc tình quê trọn đời…”
(Cánh diều tuổi thơ – Nỗi niềm)

Điểm mạnh trong thơ Phú Xuân nói chung, cũng dễ tìm thấy trong tập thơ mới  MỘI ĐỜI ĐỂ NHỚ mà chúng tôi muốn giới thiệu sau đây.

Những cảm hứng, xúc cảm nồng nàn, sâu lắng, xuyên suốt trong tập thơ này thường bắt nguồn từ tình yêu quê hương, đất nước, con người nơi sinh ra và gắn bó với nhà thơ từ tuổi ấu thơ cho đến nay. Ở đâu và lúc nào thơ ông cũng thấm đẫm tình yêu thương và tinh thần lạc quan yêu đời. Nhất là trong tình yêu ông dành cho nghệ thuật.

Hãy nghe ông bày tỏ quan niệm của mình về thơ. Theo ông thơ là lời ru ngọt ngào, vĩnh hằng với thời gian, với trăng sao.

Trăm năm./Tình sử một mai
Ngàn năm còn mãi đền đài./Hồn thơ
…Là mây./ Thơ mãi phiêu du
Là cơn gió thoảng./Lời ru ngọt ngào
Là vầng trăng./Giữa đêm sao
Cho hồn thơ chảy./Mãi vào thiên thu…
  (Hồn thơ).

Riêng với thơ mình, ông cho đó là nhịp cầu, là tiếng lòng giao cảm, hòa điệu với tha nhân, với cả nhân gian, đồng thời thơ còn là một cung bậc, một góc khuất riêng tư..

“… Thơ tôi là một con đò
Chở tình đến với bền bờ nhân gian
Thơ tôi là một cung đàn
Nửa gieo ca khúc. Nửa dang dở tình
…Thơ tôi hồn của muôn hồn
Trái tim hòa nhịp. Mãi còn ngân vang
Thơ tôi. Còn dấu chấm than (!)
(Thơ tôi)

Lục bát quả là thế mạnh của thơ ông, ngôn ngữ trong thơ thường trau chuốt nhưng vẫn tự nhiên thanh thoát. Ông thường dùng một từ quen thuộc để diễn đạt một ý mới có tính sáng tạo, gây được hiệu ứng tốt trong cảm thụ của người đọc thơ. Chẳng hạn như cách dùng các từ “tiễn”, “lạc”, “níu” trong mấy câu thơ lục bát của ông:

“Tiễn người đưa tiễn sang sông
Tiễn em ta tiễn vào trong tim mình”
(Tiễn)
Và
“Mây trời chở nắng qua sông
Thả vầng thơ lạc vào dòng tương tư”
Hoặc
“Tiếng chim lạc nẻo bơ vơ
Dư âm còn níu bóng thơ qua cầu”
(Bến tương tư)

Có lẽ Phú Xuân không chỉ là nhà thơ đa cảm mà ông còn là một nghệ sĩ đa tình… Với ông, tình quê không chỉ nẩy nở ở nơi sinh ra mà còn được hình thành từ hương đất – tình người, nơi nhà thơ gắn bó... Bởi thế, hơn mấy chục năm sống ở miền Bắc đã để lại trong thơ ông không ít những dấu ấn đậm nét trữ tình của một thời qua các làn điệu dân ca quan họ mượt mà “liền chị liền anh” từ vùng quê Kinh Bắc, như mãi còn vang vọng trong thơ ông một chút gì vương vấn với lời hẹn hò nhiều nuối tiếc:

Bởi câu/ Lục bát đa đoan
Nửa toan/ Dứt áo/Nửa dan díu tình
…Nghe làn quan họ mà đau
Người về có biết/ Mai sau hẹn hò…
(Giã bạn)

Hoặc như những cảm xúc “Ngất ngây” của nhà thơ khi đi vào “cõi mộng”, “cõi tình” Sapa:

“Đường lên cõi mộng Sapa
Sương giăng khói tỏa nhập nhòa đèo cao
… Tiếng khèn đốt cháy tim ai
Chợ tình ngây ngất đêm dài sao rơi”
(Cõi mộng Sapa)

Nhưng nơi mà Phú Xuân dành cả tình yêu nồng nàn sâu lắng hơn cả chính là quê hương đất Quảng của nhà thơ. Chỉ trong tập thơ này đã có khá nhiều bài thơ tựa đề là quê hương như “Quê mẹ”, “Khúc sông quê”, “Quê hương là khúc ca dao” v.v… Bởi thế, lúc xa quê khi thì ông man mác nhớ, khi thì miên man buồn. Và khi gặp lại quê hương ông thường đắm chìm trong cảm xúc của tình quê, hồn quê…

“Bao năm biền biệt xa quê

Chắt chiu nỗi nhớ ngày về cố hương”

… “Trở về nhặt nắng tôi yêu

Nhặt dòng xanh với bóng diều trên sông

Nhặt hương lúa mới trên đồng

Thả hồn vào cõi mênh mông quê nhà”.

(Quê hương)

Và

“Mái đình cổ tích cô thôn

Rêu phong hoang tịch nhả hồn ca dao”

(Quê hương là khúc ca dao)

Nhà thơ nhìn lại sông xưa, bến cũ… lòng tràn đầy hoài cảm:

“Con đò/ ngày ấy đâu rồi?

Chỉ còn hoa tím? Êm trôi giữa dòng”

Và …

“Tôi về đứng giữa bơ vơ

Nghe con sóng vỗ/ vào bờ bến xưa”

(Khúc sông quê)

Ngày xa quê ông là người lính của thời chiến, nên trên bước đường trở lại quê xưa ông không chỉ có những nỗi hoài nhớ lãng mạn mà còn có cả vết hằn của sự mất mát hy sinh và chia lìa với người thân, với đồng đội…

“Bây giờ viết/ Lá thư tình

Năm mươi năm trước/ Giữa rừng gặp nhau”

“Em vùi? Trong lớp đất sâu

Trái tim vẫn đỏ/ Tươi màu thủy chung

Lá thư anh viết cho rừng

Nén hương tưởng niệm/ Giữa vừng trời xanh”.

(Lá thư viết cho người 50 năm trước)

Và

“Thơ trên vách đá bằng màu máu

Người đề thơ không để họ tên

Tháng năm hồn thơ buồn hóa đá

Máu vì đất nước chẳng để quên”

(Thơ không tên)

Nhưng rồi những đau buồn thương tiếc cũng qua đi… quê hương lại hồi sinh trong niềm tin yêu lạc quan vốn có của nhà thơ.

“Ngày xưa/ Hiu hắt bến nghèo

Bây giờ ngói đỏ/ Hoa thêu biển trời…

Và ông:

Trở về đứng giữa/ Muôn trùng sóng reo”

(Cửa Đợi)

Cuộc sống thật là kỳ diệu, trong mấy năm gần đây, đang ở vào những năm tháng nghỉ ngơi nhàn tản, nhà thơ Phú Xuân lại có thêm một quê hương mới là vùng đất Bình Dương đầy nắng ấm. Ông đã chọn nơi đây để gắn bó lâu dài và để tìm thêm cảm hứng mới mẻ cho sáng tác nghệ thuật của mình. Và ông đang sống trong niềm xúc cảm đầy phấn khích, sôi nổi, đã ví mình như một cánh chim lạ bay qua miền đất mới:

“Cánh chim lạ bay qua miền đất mới

Đất Thủ ơi! Đây nhịp sống đang lên

Bình Dương ơi! Trái tim bừng ngọn lửa

Thành phố lên rồi ta trở lại tìm em”.

Như là một duyên nợ, chỉ trong một thời gian ngắn, nhà thơ đã đón nhận Bình Dương như là một quê hương thanh bình thân thuộc. Nơi đây đã nhanh chóng cuốn hút ông đến nỗi ông phải mỉm cười tự hỏi:

“Duyên nợ gì/ với Lái Thiêu

Ghé thăm giây phút/ Đã yêu nhau rồi

Em đâu có hớp hồn tôi

Bởi hương vú sữa/ Để đời sầu riêng”

(Lái Thiêu)

Những tên đất tên người quen thuộc nổi tiếng của Bình Dương đã nhanh chóng đi vào thơ ông một cách thân thiết, trân trọng:

“Biển đâu/ mà gọi Sóng Thần

Chỉ nghe tiếng máy như gần như xa

Đón em/ Tan buổi / Ca ba

Bình minh/ Chút nắng vương tà áo em”

(Sóng Thần)

Nhà thơ đã cảm nhận, chia sẻ cái hào khí của vùng đất chiến khu D với bao anh hùng kỳ tích:

“Về đây nhớ tướng Nguyễn Bình

Nhớ Huỳnh Văn Nghệ/ Trọn tình nước non

Tiếng chim khắp nẻo đường mòn

Ru người sống mãi dấu son một thời”

(Chiến khu D)

Nhà thơ cũng giàu tưởng tượng khi đưa ta về cảnh trí, nét đẹp văn hóa của một thời Bình Dương xưa:

“Nhớ về một thuở Hàng Dương

Chiếc xe thổ mộ trên đường thong dong